Kapliczki, krzyże i pomniki w Szczyrku

Wyjątkowe miejsca religijne i historyczne na mapie Szczyrku
Kapliczki, krzyże i pomniki w Szczyrku / fot. atrakcjewszczyrku.pl

Na mapie Szczyrku znajdziesz wiele miejsc, przy których warto się zatrzymać. Od lat niepowtarzalne kapliczki, krzyże, groty, pomniki wpisują się w krajobraz miasta. Niektóre przypominają o ważnych wydarzeniach historycznych, inne stanowią wyraz wiary, wdzięczności lub pamięci o mieszkańcach. Te niewielkie (często niepozorne) miejsca skrywają historie zapisane ciszą, które odkryjesz dopiero wtedy, gdy zwolnisz tempo.

 

Kapliczki w Szczyrku

Każdą kapliczkę w Szczyrku wyróżnia wyjątkowy charakter. Do najpopularniejszych z nich należy Kapliczka u Walczaków i kapliczka, która znajduje się u podnóża Skalitego.

Kapliczka u Walczaków

Murowana Kapliczka u Walczaków to jedno z najstarszych i najbardziej charakterystycznych miejsc sakralnych w Szczyrku. Obiekt wybudowano w 1830 roku z inicjatywy księdza Alojzego Kwatskay. Kapliczka stoi dokładnie tam, gdzie wcześniej znajdował się misyjny namiot, który służył do odprawiania nabożeństw.

Wnętrze obiektu pomieści około 30 osób. Na szczególną uwagę zasługuje krzyż misyjny z 1730 roku (pamiątka po działalności jezuitów). Dawniej kapliczny dzwon rozbrzmiewał codziennie na Anioł Pański. Dźwięk towarzyszył również mieszkańcom podczas ostatniego pożegnania zmarłych.

Budowla wzniesiona na planie wydłużonego prostokąta z półkolistą absydą i dwuspadowym dachem, zachwyca minimalistyczną architekturą. Nad wejściem znajduje się niewielka wnęka, a także sygnaturka zwieńczona krzyżem. W ostatnich latach obiekt częściowo odnowiono. Kapliczka u Walczaków znajduje się niedaleko Starej Karczmy.

Kapliczka Szczyrk Dolny

Najstarszą w Szczyrku kapliczkę wzniesiono w 1829 roku. W 2024 roku obiekt gruntownie wyremontowano, dlatego nadal cieszy mieszkańców i turystów przy głównej ul. Beskidzkiej. Sklepienie kolebkowe kapliczki pokrywa dekoracja malarska, a w absydzie znajduje się ołtarz z rzeźbą Chrystusa na krzyżu i Okiem Opatrzności. Całość uzupełniają detale architektoniczne m.in. łukowo zamknięte okna, sygnaturka z krzyżem czy też wnęka na figurkę nad wejściem.

Kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa

Kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa to miejsce, które dla mieszkańców Górnego Szczyrku ma szczególne znaczenie. Choć formalnie jest to kaplica, w codziennym odbiorze wielu osób pełni rolę niewielkiego kościółka. Tutaj odbywają się codzienne nabożeństwa, które stanowią ważny punkt życia religijnego lokalnej społeczności. Charakterystyczne miejsce splata religię z miłością do gór, myślistwa oraz sportu.

 

Kaplica Szczyrk, która często uznawana jest za kościół
Kaplica Szczyrk / fot. atrakcjewszczyrku.pl

 

Jakie pomniki znajdziesz w Szczyrku?

Na mapie Szczyrku odkryjesz wyjątkowe pomniki, niezwykle ważne nie tylko dla mieszkańców. Czy chcesz dowiedzieć się więcej o bohaterach i wydarzeniach?

Pieta przy Sanktuarium św. Jakuba

Pieta (motyw przedstawiający Matkę Boską podtrzymującą ciało zmarłego Chrystusa) znajduje się przy Sanktuarium św. Jakuba w Szczyrku i charakteryzuje miejsce pamięci poświęcone żołnierzom Narodowych Sił Zbrojnych ze zgrupowania mjr. Henryka Flamego „Bartka”. Pod kamiennym postumentem znajduje się krzyż Narodowych Sił Zbrojnych oraz tablica pamiątkowa z inskrypcją:

W HOŁDZIE ŻOŁNIERZOM VII OKRĘGU NARODOWYCH SIŁ ZBROJNYCH ZGRUPOWANIA „BARTEK” WALCZĄCYM O WOLNĄ POLSKĘ W 1944 – 1947 SYNOM TEJ ZIEMI.

Każdego roku miejsce staje się przestrzenią uroczystości patriotycznych i spotkań upamiętniających „Żołnierzy Wyklętych”. Pomnik odsłonięto 9 września 2008 roku, aby oddać hołd żołnierzom walczącym o wolną Polskę.

Pomnik Konfederacji Barskiej

Konfederaci Barscy to uczestnicy zbrojnego ruchu szlachty, który w XVIII wieku działał w obronie niezależności Rzeczypospolitej. Pomnik w Szczyrku upamiętnia kuriera Naczelnego Sztabu Konfederacji Barskiej. Mężczyzna podczas próby dotarcia do oddziałów stacjonujących w Beskidach w 1771 roku, utonął wraz z koniem na podmokłych terenach zwanych „Więzikową kępką”. Później w tym również miejscu mieszkańcy odnaleźli ciała dwóch innych wędrowców i wznieśli drewniany krzyż, ale obecny krucyfiks (skrzyżowaniu ulic Beskidzkiej i Szkolnej) ufundowali państwo Cierniakowie w 1958 roku.

Pomnik Pamięci Założycieli Ratowników w Beskidach

Czy wiesz, że początki GOPR (Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe) w Beskidach sięgają 1952 roku? Pomnik Pamięci Założycieli Ratowników dumnie prezentuje się na placu św. Jakuba w Szczyrku, a dokładniej nad rzeką Żylicą. Monument autorstwa Włodzimierza Lacha (ratownik GOPR) tworzą dwa oparte o siebie głazy piaskowca, na których umieszczono elementy nawiązujące do dawnego wyposażenia ratowników (narty, toporek, lina), a także symbole GOPR oraz miasta Szczyrk. Na upamiętniającej tablicy zapisano:

W HOŁDZIE ZAŁOŻYCIELOM RATOWNICTWA GÓRSKIEGO W BESKIDACH

W 2018 roku pomnik uroczyście odsłonili – przy dwóch wystrzałach armatnich – Jerzy Podgórny i Alojzy Szupiny (nestorzy GOPR).

 

Pomnik Pamięci Założycieli Ratowników w Beskidach w Szczyrku
Pomnik Pamięci Założycieli Ratowników w Beskidach / fot. atrakcjewszczyrku.pl

 

Pomnik „Bezimiennym Bohaterom i Męczennikom o Wolność”

Pomnik „Bezimiennym Bohaterom i Męczennikom o Wolność” znajduje się w Szczyrku przy ul. Myśliwskiej, na terenie dawnego Parku Zwierzyniec (po drugiej stronie od kościoła św. Piotra i Pawła). Miejsce upamiętnia tragiczne wydarzenia z okresu II wojny światowej, kiedy niemieccy okupanci przeprowadzili publiczne egzekucje dziesięciu więźniów KL Auschwitz.

Pierwszą egzekucję datuje się na 13 marca 1943 roku. W obecności zgromadzonych mieszkańców powieszono pięciu więźniów przywiezionych z obozu. Według przekazów akcja odwetowa została przeprowadzona po przypadkowym postrzeleniu miejscowego leśniczego przez partyzantów. Rok później (sierpień 1944) stracono kolejnych pięciu Polaków. Obie egzekucje przybrały charakter pokazowy i służyły zastraszeniu lokalnej społeczności.

Pomnik odsłonięto 2 października 1948 roku na terenie, gdzie dokonano zbrodni. Przez dziesięciolecia miejsce to stał się symbolem pamięci o ofiarach okupacji oraz miejscem składania kwiatów i zapalania zniczy podczas uroczystości patriotycznych. W ostatnich latach „obelisk” poddano renowacji, a jego otoczenie tworzy spokojną przestrzeń sprzyjającą zadumie nad historią.

 

Pomnik „Bezimiennym Bohaterom i Męczennikom o Wolność”w Szczyrku
Pomnik „Bezimiennym Bohaterom i Męczennikom o Wolność” / fot. atrakcjewszczyrku.pl

Pomnik żaby

Na szczycie Skrzycznego, najwyższej góry Beskidu Śląskiego (1257 m n.p.m.), natkniesz się na dość niecodzienne „towarzystwo” – żabę siedzącą na kamiennym głazie. Obecność płaza nie jest przypadkowa, bo nawiązuje do lokalnej legendy, według której nazwa Skrzycznego wywodzi się od głośnego „skrzeczenia” żab. Niegdyś zwierzęta miały licznie zamieszkiwać okoliczne tereny, a nawet pobliski staw między Skrzycznem a Małym Skrzycznem. Figurę żaby ustawiono na szczytowym głazie w ramach zagospodarowania wierzchołka. Całość tworzy miejsce odpoczynku i zdjęć, gdzie można jednocześnie podziwiać panoramy Beskidów, zajrzeć na punkt widokowy, a przy odrobinie wyobraźni usłyszeć w tle legendarną symfonię, od której podobno wszystko się zaczęło.

 

kamienna żaba w szczyrku na Skrzycznym
Ich skrzeczenie było tak głośne i wszechobecne, że zagłuszało inne dźwięki natury. / fot. atrakcjewszczyrku.pl

 

Szczyrkowskie krzyże, Grota Matki Bożej i obelisk pamięci Stanisława Huli

Poznaj miejsca związane z lokalną tradycją, wiarą lub ważnymi postaciami. Rozsiane w różnych częściach Szczyrku, stanowią naturalne punkty zatrzymania podczas górskich spacerów.

Biały Krzyż

Biały Krzyż to charakterystyczny punkt na Przełęczy Salmopolskiej, często utożsamiany z samą przełęczą, choć w rzeczywistości odnosi się do konkretnego miejsca oznaczonego drewnianym krucyfiksem. To rozpoznawalny punkt widokowy w okolicach Szczyrku, który przyciąga uwagę  zarówno historią, jak i górskim krajobrazem oraz dogodnym dostępem do szlaków. Sama nazwa pochodzi od stojącego tu krzyża, pierwotnie wykonanego z brzozy. Wokół miejsca krążą różne legendy. Niektóre wiążą jego symbolikę z dawnymi napięciami religijnymi między katolikami i ewangelikami, inne z wydarzeniami historycznymi, a w tym walkami konfederatów barskich z Moskalami.

Ołtarz Europejski na szczycie Kotarz

Ołtarz Europejski na szczycie Kotarz (974 m n.p.m.) powstał w 2008 roku z inicjatywy ks. Jana Byrta (proboszcz parafii ewangelicko-augsburskiej w Szczyrku). W tym wyjątkowym miejscu zrealizowano ideę budowy ołtarza, do którego wykorzystano kamienie pochodzące z wielu państw Europy, a także z różnych części świata. Wśród nich znalazły się niezwykłe okazy, np. fragmenty meteorytu czy kamienie z kopalni. Centralnym elementem całości stał się kamienny krzyż. Ołtarz Europejski poświęcono podczas nabożeństwa ekumenicznego „Modlitwa o Europę”.

 

Szczyt Kotarz - 2
Ołtarz Europejski na szczycie Kotarz / atrakcjewszczyrku.pl

Grota Matki Bożej

Grota Matki Bożej przy Sanktuarium Matki Bożej Królowej Polski wzbudza silne emocje. W 1894 roku na Górce objawiła się Maryja. Jednak szczególne znaczenie dla powstania tego miejsca ma źródełko, które według wierzeń pojawiło się w sposób niezwykły i do dziś zapewnia „wodę życia” (czyni cuda). Grota wzniesiona z kamienia powstała w czasie II wojny światowej, a następnie została całkowicie odrestaurowana. To idealne miejsce na spokojną modlitwę.

Obelisk pamięci Stanisława Huli

Kim był Stanisław Hula, którego pamięci poświęcony został obelisk znajdujący się przy ul. Beskidzkiej w Szczyrku (w bezpośrednim sąsiedztwie Urzędu Miasta)? To wieloletni działacz PTTK, prezes Oddziału Beskidzkiego w Szczyrku oraz wielki miłośnik gór, który przez lata aktywnie angażował się w rozwój turystyki w regionie. Stanisław zmarł w wieku 54 lat.

Pomnik odsłonięty w 2009 roku wykonano z dwóch kamieni przywiezionych spod Skrzycznego, na których umieszczono tablicę pamiątkową oraz wizerunek Stanisława Huli. Od obelisku rozpoczyna się również okrężna trasa turystyczna nazwana imieniem Szczyrkowianina.

Galeria zdjęć

Jak dojechać?

43-370 Szczyrk

Dojazd

43-370 Szczyrk